กิจกรรมกลุ่มย่อยเพื่อความปลอดภัย

(Safety Control circles)

หลักการและเหตุผล

1. การตระหนักถึงภัยอันตรายทั้งในงานที่ทำอยู่และสภาพแวดล้อมโดยรอบ นับเป็นปัจจัยสำคัญยิ่งต่อความสำเร็จของการป้องกันอุบัติเหตุและการสร้างเสริมความปลอดภัยในโรงงานอุตสาหกรรม

2. พนักงานผู้ปฎิบัติงานโดยตรง (Operator) เป็นบุคคลที่จะตระหนักและรับรู้ได้ดีที่สุดถึงภัยอันตรายในงานที่ทำ (อันอาจเกิดจากวัตถุดิบ อุปกรณ์เครื่องจักร เป็นต้น) ตลอดจนสภาพแวดล้อมโดยรอบที่ไม่ปลอดภัย (อันอาจเกิดจากความร้อน เสียงดัง ฝุ่นละออง สารระเหย ความแออัด เป็นต้น)

3. หัวหน้างาน (Supervisor หรือ Foreman) เป็นบุคคลที่อยู่ใกล้ชิดกับพนักงานหน้างาน สามารถสังเกตพบเห็นการกระทำที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Acts) และสภาพแวดล้อมที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Conditions) ได้ชัดเจน และอยู่ในฐานะที่จะแก้ไขป้องกันอุบัติเหตุอันตราย เฉพาะหน้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4. การกระตุ้นและส่งเสริมให้พนักงาน หัวหน้างาน และผู้ที่เกี่ยวข้องกับการปฎิบัติงานได้ระบุหรือชี้ชัดถึงภัยอันตรายต่างๆ และเสนอแนะแนวทางแก้ไขป้องกันโดยการร่วมแสดงความคิดเห็นในลักษณะกิจกรรมกลุ่มบ่อย(Small Group Activity) สามารถนำไปสู่การลดหรือควบคุมอุบัติเหตุอันตรายอย่างได้ผลคุ้มค่าที่สุด

5. เป้าหมายสำคัญประการหนึ่งของกิจกรรมกลุ่มย่อยเพื่อความปลอดภัย (Safety Control Circles) คือการพัฒนาคุณภาพชีวิตของการทำงานให้ดีขึ้น (Quality Work Life De­velopment) อันหมายถึงการมุ่งกำจัดความทุกข์ทรมานจากการบาดเจ็บพิการและสูญเสียจากการเกิดอุบัติเหตุ

6. การป้องกันอุบัติเหตุและสร้างเสริมความปลอดภัย คือหนทางสู่การเพิ่มผลผลิต (Productivity Improvement)

ความหมายของ SCC

Safety Control Circles (SCC : กิจกรรมกลุ่มย่อยเพื่อความปลอดภ้ย) หมายถึง กลุ่มพนักงานขนาดเล็กที่ร่วมกันทำกิจกรรมเพื่อการค้นหาภัยอันตรายและแก้ไขป้องกันอุบัติเหตุ ตลอดจนการสร้างเสริมความปลอดภัยในการทำงาน

SCC จึงเป็นการประยุกต์ใช้แนวความคิดของกิจกรรมกลุ่มคุณภาพ (Quality Con­trol Circles : QCC) เพื่อการกำจัดการกระทำที่ไม่ปลอดภัยของพนักงาน และสภาพแวดล้อมที่ไม่ปลอดภัยในบริเวณที่ทำงานให้เหลือน้อยที่สุดพร้อมๆ กับการปลูกฝังจิตสำนึกที่ปลอดภัย (Safety Mind) ให้เกิดขึ้นอย่างแพร่หลายทั่วถึง อันนำไปสู่การลดหรือควบคุมความสูญเสียที่อาจเกิดขึ้นจากอุบัติเหตุอันตรายได้

SCC ก็คือการให้พนักงานผู้ปฏิบัติงานมีส่วนร่วมในการควบคุมภัยอันตรายด้วย (Worker Involvement in Hazard Control)

ทำไมต้องมีกิจกรรมกลุ่มย่อยด้วย

เหตุผลสำคัญ 2 ประการ ที่มีการนิยมใช้กิจกรรมกลุ่มย่อยเพื่อประสิทธิผลใดๆ โดย เฉพาะกิจกรรมกลุ่มย่อยเพื่อความปลอดภัย (SCC) ได้แก่

1. ความต้องการของผู้บริหารในการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ทั้งหมด (โดยเฉพาะพนักงาน) เพื่อการเพิ่มผลผลิตของกิจการ ตลอดจนการสร้างคุณภาพของพนักงานและสินค้าหรือบริการใน สภาวะที่มีการต่อสู้แข่งขันอย่างรุนแรงของสภาพเศรษฐกิจในปัจจุบัน

2. การยอมรับความสำคัญของพนักงานในการมีส่วนร่วมในกิจกรรมการบริหารที่มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของเขา โดยการเปิดโอกาสให้พนักงานทุกคนได้แสดงความคิดเห็นและ ข้อเสนอแนะต่างๆ เพื่อผลประโยชน์ร่วมกันของความต้องการส่วนบุคคลและวัตถุประสงค์ขององค์การ

ขั้นตอนสำคัญของ SCC

ประสบการณ์ในการทำกิจกรรม SCC แสดงให้เห็นว่า ขั้นตอนที่สำคัญที่สุดคือ การจัดประชุม see (see Meetings) อย่างมีประสิทธิภาพ

โดยปกติ การประชุม SCC ควรจัดให้มีขึ้นเป็นทางการอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง เวลาของการประชุมที่เหมาะสมประมาณครึ่งชั่วโมงถึงหนึ่งชั่วโมง และควรจัดให้มีการประชุม SCC เป็นกรณีพิเศษ เมื่อเกิดอุบัติเหตุอันตรายที่มีผลร้ายแรงหรือมีแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นในอนาคตอันใกล้ที่เห็นว่าควรจะรีบดำเนินการแก้ไขป้องกันไว้ก่อน

การประชุม SCC แต่ละครั้ง จะเริ่มต้นด้วยการนำเสนอของหัวหน้างานประจำแผนก เพื่อกล่าวสรุปถึงผลงาน ความสำเร็จ ปัญหาและอุปสรรคของกลุ่ม SCC ในรอบเดือนที่ผ่านมา ตลอดจนการพิจารณาทบทวนสาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุ แนวทางแก้ไขป้องกัน เพื่อการควบคุม และประเมินผลมาตรการด้านความปลอดภัยของแต่ละแผนกด้วย

การประชุม SCC สามารถจัดให้มีขึ้นได้ทุกระดับ ตั้งแต่ระดับพนักงานผู้ปฎิบัติงาน หัวหน้างาน ผู้จัดการโรงงาน ผู้บริหาร หรือกลุ่มบุคคลที่เกี่ยวข้อง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการกระตุ้น และส่งเสริมกิจกรรมการป้องกันอุบัตเหตุและสร้างเสริมความปลอดภัยในที่ทำงาน

การกระตุ้นเพื่อสร้างความสนใจและบรรยากาศของความเป็นกันเองในการประชุม (เพื่อไม่ทำให้การประชุมน่าเบื่อหน่าย) จะเป็นองค์ประกอบสำคัญที่สุดของความสำเร็จในกิจกรรม SCC ดังนั้น การประชุมในลักษณะพูดคุยกันอย่างเป็นกันเอง เป็นการเล่าสู่กันฟังในเชิงปรึกษาหารือ จึงมีความสำคัญมากกว่าการกล่าวโทษหรือตำหนิติเตียนกัน หากเกิดบรรยากาศที่เครียดหรือน่าเบื่อ ผู้ดำเนินการประชุมควรจะต้องเปลี่ยนแปลงรูปแบบและใช้เทคนิคใหม่ๆ เพื่อกระตุ้นความสนใจอย่างแท้จริง SCC จึงจะบรรลุผลที่น่าพอใจ

เทคนิคและเครื่องมือของ SCC

นอกจากการประชุมอย่างสม่ำเสมอทุกเดือนแล้ว ปัจจุบัน SCC ยังแพร่หลายและนิยมทำกันในระดับพนักงานของโรงงานที่มีมาตรฐาน โดยฝ่ายบริหารส่งเสริมให้พนักงานในแผนกเดียวกัน (หรือต่างหน่วยงานกัน) ได้ร่วมกันจัดทำกิจกรรม SCC ทุกวัน โดยใช้เวลาวันละ 5-15 นาที ทุกเช้าก่อนเริ่มงาน หรือก่อนเลิกงาน เพื่อการป้องกันอุบัติเหตุอันตราย เสริมสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและที่สำคัญ คือการพัฒนาจิตสำนึกด้านความปลอดภัยอย่างแพร่หลายทั่วทั้งองค์การ

เทคนิคหรือเครื่องมือของ SCC ที่นิยมใช้มีหลายประเภท ซึ่งแต่ละโรงงานสามารถเลือกประยุกต์ใช้ได้ตามความเหมาะสมกับโครงสร้างและวัฒนธรรมของตนเอง ได้แก่

1. QCC เพื่อลดอุบัติเหตุ โดยใช้เทคนิคต่างๆ ของกิจกรรมกลุ่มคุณภาพ

2. SOS (Safety Observation Skill) เทคนิคของนักสังเกตความปลอดภัย

3. KYT (Kiken Yochi Training) เพื่อการคันหาจุดอันตราย

4. HIT (Hazard Identifying Technique) เพื่อการระบุภัยอันตรายในที่ทำงาน

5. JSA (Job Safety Analysis) เพื่อการทำงานอย่างปลอดภัย

6. FTA (Fault Tree Analysis) เพื่อการป้องกันอุบัติเหตุร้ายแรง

7. DISCO Cycles เพื่อการป้องกันอุบัติเหตุอย่างครบวงจร (ปัจจุบันกิจกรรมนี้เป็นที่นิยมเเพร่หลายที่สุดของการทำ SCC)

เทคนิคหรือเครื่องมือทั้ง 7 ประเภทข้างต้นนี้ มีเนื้อหาและรายละเอียดที่จะต้องกล่าวอย่างละเอียดกันต่อไปอีกมาก นอกจากนี้ยังมีเทคนิคอื่นๆ (ที่ไม่ค่อยนิยมกัน) อีกหลายประเภท ด้วย

ผลของการทำ SCC

ผลที่เกิดจากการทำกิจกรรมกลุ่มย่อยเพื่อความปลอดภัย (SCC) ก็เช่นเดียวกัน มาตรการป้องกันอุบัติเหตุและสร้างเสริมความปลอดภัยอื่นๆ ผลที่เห็นได้ชัดเจนจากกิจกรรมมี 3 ประการ คือ E, M และ I

EMI ได้แก่

1. Establishment (การจัดให้มีขึ้นหรือสร้างให้เกิดขึ้น)

-จิตสำนึกด้านความปลอดภัย

-มาตรฐานและวิธีการทำงานอย่างปลอดภัย

-กฎเกณฑ์ ระเบียบวินัย

-นโยบายความปลอดภัย

-อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล

-หน่วยงานด้านเซฟตี้

-ฯลฯ

2. Maintenance (การบำรุงรักษาไว้)

-สิ่งต่างๆ ที่จัดให้มีขึ้นหรือสร้างขึ้นเพื่อความปลอดภัยจากข้อ 1 แล้ว จะต้องพยายามบำรุงรักษาให้คงสภาพนั้นไว้ให้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ มิใช่ปล่อยปละละเลยให้สูญหายไปหรือไร้ สภาพบังคับ

3. Improvement (การปรับปรุงให้ดีขึ้น)

-เมื่อสร้างขึ้นและดำรงรักษาไว้ได้ตามข้อ 1 และ 2 แล้ว ก้าวต่อๆ ไป เราจะต้องปรับปรุง และพัฒนาให้ดียิ่งๆ ขึ้นไปอีก

ความปลอดภัยเพื่อความปลอดภัย

“Safety is for Safety Sake” ก็เพื่อลดความสูญเสียและขจัดความเจ็บปวดจากการบาดเจ็บพิการ อันเกิดจากอุบัติเหตุ มาตรการสร้างเสริมความปลอดภัยในที่นี้ก็คือ SAFETY นั้นเอง

“SAFETY” เป็นอักษรตัวแรกของมาตรการที่มีประสิทธิภาพ

ได้แก่

Safety Policy : นโยบายความปลอดภัย

Audit : การตรวจสอบโรงงานอย่างสม่ำเสมอ

Facts and Fine : การรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับอันตรายและค้นหาวิธีการแก้ไข

Evaluate the Remedy : การประเมินวิธีการแก้ไขป้องกัน โดยจัดลำดับความสำคัญ(หรือความร้ายแรงของอันตราย)

Tough Implementation : การปฎิบัติอย่างจริงจังทั้งการป้องกันและส่งเสริม

Yes or No : การติดตามผลที่เกิดขึ้น

-ถ้า Yes ก็กำหนดเป็นมาตรฐาน

-ถ้า NO ก็เริ่มต้นใหม่ตามลำดับ

บทสรุป

กิจกรรม SCC เป็นกิจกรรมกลุ่มย่อยเพื่อความปลอดภัย โดยมุ่งหวังให้เกิดผลในการลดและแก้ไขป้องกันอุบัติเหตุ การสร้างเสริมความปลอดภัยและตอกยํ้าจิตสำนึกโดยใช้เทคนิค เครื่องมือที่เหมาะสม อันจะนำมาซึ่ง EMI ในที่สุด