ความปลอดภัยในการทำงานกับก๊าซ

ในงานอุตสาหกรรมหลายประเภทต้องใช้ “ก๊าซ” ต่างๆ ในกระบวนการผลิตหรือส่วนประกอบ และเนื่องจาก “ก๊าซ” มีมากมายหลายชนิด และบางชนิดหากไม่มีการป้องกันในการใช้หรือจัดเก็บอย่างดีพอก็จะเป็นปัจจัยให้เกิดอุบัติเหตุหรือความสูญเสียที่ร้ายแรงได้ ไม่ว่าจะเป็นการเกิดอัคคีภัยหรืออันตรายต่อสุขภาพกรณีเกิดการรั่วไหลเข้ามาในสถานที่ทำงานหรือชุมชน ดังนั้นผู้ปฏิบัติงานจะต้องศึกษาและปฏิบัติตามขั้นตอนของการทำงานที่เกี่ยวข้องอย่างเคร่งครัด เพื่อความปลอดภัยของทุกคน

การปฏิบัติงานกับถังก๊าซ

– ก่อนการปฏิบัติงานควรอ่านฉลากและข้อมูลรายละเอียดของก๊าซก่อน

– มือและเสื้อผ้าของผู้ปฏิบัติงานต้องสะอาดปราศจากคราบไขมัน จารบี และฝุ่น เพื่อป้องกันการลื่น และ ป้องกันหัวฉีด หรือวาล์วสกปรก

– การลาก หรือการเลื่อนไถลถังบรรจุก๊าซจะทำให้ถังชำรุดเสียหายได้ ให้กลิ้งโดยใช้ขอบถังด้านล่างสำหรับระยะทางใกล้ๆ เท่านั้น

– จัดสถานที่ล้างตา ฝักบัวชำระร่างกาย หน้ากากช่วยหายใจและอุปกรณ์ช่วยชีวิตไว้ใกล้บริเวณที่ทำงานแต่ไม่อยู่ในบริเวณซึ่งก๊าซรั่วไหลไปถึงได้ทันที

– เก็บเครื่องดับเพลิงชนิดผงเคมีแห้งไว้ใกล้มือ และหมั่นตรวจสภาพทุกเดือน

– ปฏิบัติงานกับถังก๊าซทุกถัง เหมือนกับเป็นถังที่มีก๊าซเต็ม

– ป้องกันอันตรายต่างๆ ที่จะทำให้ถังชำรุด

– จัดให้มีที่ยึดถังที่แน่นมั่นคง

– หมุนปิดฝาครอบวาล์วให้แน่นด้วยมือ

– ขณะเคลื่อนย้ายถังบรรจุก๊าซต้องมีฝาครอบวาล์วปิดอยู่เสมอ

– ให้เคลื่อนย้ายถังก๊าซในแนวตั้ง ล่ามถังบนพาหนะหรือรถเข็นที่ใช้สำหรับการเคลื่อนย้ายถังก๊าซ

ข้อห้าม

– อย่าให้เปลวไฟจากอุปกรณ์ อาทิ เครื่องเชื่อมด้วยไฟฟ้าโดนถัง

– ห้ามถ่ายเทก๊าซจากถังหนึ่งไปอีกถังหนึ่ง

– ห้าม่ยกถังโดยยกที่ฝาครอบ

– อย่าใช้ถังเป็นที่วางรองสิ่งใดๆ หรือใช้เป็นลูกกลิ้ง

– อย่าทำถังตกหรือล้ม เพราะถังอาจระเบิด หรือทำให้วาล์วชำรุดหรือแตกได้

– ห้ามนอนถังก๊าซอะเซทิลีน

– อย่าเชื่อเพียงสัญลักษณ์สีที่ใช้จำแนกชนิดของก๊าซให้ตรวจชนิดก๊าซจากรอยประทับหรือป้ายที่ถัง

– อย่าวางถังในบริเวณที่ถังจะกลายเป็นสื่อไฟฟ้าได้

การจัดเก็บถังบรรจุก๊าซ

– เก็บถังก๊าซในสถานที่ที่มีอากาศถ่ายเทได้ดี และแห้ง โดยวางห่างจากแหล่งกำเนิดความร้อน หรือแหล่งกำเนิดประกายไฟ ถังก๊าซไม่ได้ออกแบบสำหรับใช้ในอุณหภูมิสูงกว่า 54 องศาเซลเซียส เมื่อเก็บต้องตรวจตราดูว่าได้สวมฝาครอบวาล์ว

– แยกเก็บถังบรรจุก๊าซออกซิเจน หรือก๊าซที่ทำให้เกิดปฏิกิริยาแล้วให้ก๊าซออกซิเจนกับถังก๊าซไวไฟห่างจากกันอย่างน้อย 6 เมตร(20 ฟุต) หรือใช้กำแพงทนไฟที่สามารถทนได้นานครึ่งชั่วโมง มีความสูง 1.5 เมตร(5ฟุต)กั้น

– เก็บถังห่างจากวัสดุหรือสารไวไฟ เช่น สีน้ำมัน สารละลายต่างๆ อย่างน้อย6 เมตร

– บันทึกหมายเลขประจำถัง และชื่อก๊าซที่บรรจุในถัง หากไม่ทราบให้ติดป้ายนั้นว่า”ไม่ทราบชื่อก๊าซ”และแจ้งให้ผู้จำหน่ายจัดการต่อไป ไม่ควรใช้สีหรือเครื่องหมายกำหนดชนิดของก๊าซ

– กำหนดพื้นที่จัดเก็บถังก๊าซตามประเภทก๊าซที่บรรจุในถัง ได้แก่ ก๊าซไวไฟ ก๊าซที่ทำให้เกิดปฏิกิริยาหรือให้ก๊าซออกซิเจน และก๊าซเฉื่อย

– ใช้ถังบรรจุก๊าซที่ใช้หมุนเวียนจากผู้จำหน่ายเท่านั้น

– วางแผนการจัดเก็บให้สามารถใช้ถังชุดเก่าได้ก่อนโดยสะดวก

– ในสถานที่ทำงานควรเก็บถังก๊าซที่ใช้เฉพาะในงานเท่านั้น

– กำหนดสถานที่จัดเก็บถังก๊าซ และติดป้าย “ห้ามสูบบุหรี่” รวมทั้งกฎข้อบังคับต่างๆ

– เก็บถังไว้ในที่ๆ จะไม่เปรอะเปื้อนกับน้ำมันหรือจารบี

– ไม่ว่าถังนั้นจะบรรจุก๊าซหรือเป็นถังเปล่าให้ตั้งถังและยึดด้วยโซ่กันถังล้ม

– ทุกถังต้องติดรายละเอียดต่างๆ อย่างถูกต้อง ชัดเจน หากไม่ถูกต้องอย่ารับไว้

– จัดเก็บถังที่มีก๊าซแยกจากถังเปล่า เพื่อป้องกันอันตรายจากการเติมก๊าซชนิดถัง

– ปิดวาล์วถังก๊าซที่หมดแล้ว สวมฝาครอบวาล์ว ทำเครื่องหมายแสดงว่าถังเปล่า หรือติดป้าย”ถังเปล่า”และส่งคืนผู้จำหน่ายทันที

– ป้องกันถังก๊าซจากสภาพอากาศร้อนจัด เย็นจัด เช่น อย่าให้ถูกแสงแดดโดยตรง เป็นต้น

– จัดเก็บถังก๊าซให้ห่างจากลิฟท์ บันได ประตู และทางเดิน

ที่มา : สำนักความปลอดภัยแรงงาน กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน