ในบรรดาสาเหตุของเพลิงไหม้ในประเทศไทยที่พบบ่อย ส่วนหนึ่งมีสาเหตุมาจากอุปกรณ์ไฟฟ้า อันได้แก่

1. เตาไฟฟ้า
อุปกรณ์เหล่านี้จำเป็นต้องมีอุปกรณ์สำหรับตัดการจ่ายกระแสไฟฟ้าจากสายเมน เช่น ปลั๊กไฟฟ้า หรือ สวิทซ์ เป็นต้น ไม่ควรต่อตรงจากระบบเข้าสู่เตา เพราะหากเกิดการลุกไหม้ขึ้น สามารถตัดกระแสไฟฟ้าได้ทันที อันตรายที่เกิดขึ้นจากเตาไฟฟ้าส่วนใหญ่จะมาจากการหุงต้ม ซึ่งบางครั้งใช้สารไวไฟ ประเภทน้ำมันต่างๆ และการที่มีวัสดุติดไฟได้ เช่น กระดาษ ผ้า วางอยู่ใกล้เคียงเพียงพอที่จะได้รับความร้อนโดยการนำความร้อนโดยตรง หรือจากการแผ่รังสีความร้อน จนทำให้เกิดการลุกไหม้ที่วัตถุดังกล่าวได้

2.ตู้เย็น
อันตรายจากเพลิงไหม้ที่มาจากตู้เย็น มาจากการเสื่อมสภาพของมอเตอร์ไฟฟ้า ที่ใช้ภายในตู้ดังกล่าว และอันตรายที่มาจาก overheating แผงส่งควเย็น และตัวมอเตอร์เองอาจจะเป็นที่สะสมเศษหยักใย่ และคราบน้ำมันอันสารถเป็นเชื้อเพลิงได้ดี ข้อควรระวังสำหรับตู้เย็นอยู่ที่การรักษาความสะอาดทั้งภายใน และด้านหลังตู้ การใช้งานที่ไม่เหมาะสม เช่น ตู้เย็นบรรจุมากเกินไป ประตูปิดไม่สนิท บรรจุของร้อนเกินไป เหล่านี้เป็นสาเหตุให้ตู้เย็นทำงานเกินกำลัง และเกิดความร้อนที่ตัวมอเตอร์ของคอมเพรสเซอร์ได้

3.เครื่องปรับอากาศ
มีอันตรายที่เกิดเพลิงไหม้ได้เช่นเดียวกับตู้เย็น ส่วนที่เป็นโลหะของโครงตู้ ควรมีสายดินต่อเชื่อมไว้ หากใช้สายไฟฟ้าส่งกำลังร่วมกับอุปกรณ์ไฟฟ้าอย่างอื่นภายในวงจรเดียวกัน load ของเครื่องปรับอากาศ ไม่ควรเกิน 50% ของ load ของ circuit หากเป็นวงจรเดียวสำหรับเครื่องปรับอากาศ ไม่ควร load เกิน 80%

4. หลอดไฟฟ้า
หลอดไฟฟ้า แสงสว่างมีทางที่จะให้ความร้อน และเป็นสาเหตุของการลุกไหม้ได้ หากสัมผัสกับวัตถุที่ลุกติดไฟได้ หลอดไฟฟ้าหากติดตั้งอยู่ภายในบริเวณที่ไม่สามารถระบายความร้อนได้สะดวก จะสามารถถ่ายเทความร้อนให้วัตถุใกล้เคียงถึงขั้นติดไฟได้ ในบรรยากาศที่มีอันตรายความเสี่ยงสูง เช่น มีไอระเหยไวไฟ แก๊ส หรือผงฝุ่น หรือ เส้นใยที่ลุกติดไฟได้ดี ชนิดของอุปกรณ์ไฟฟ้าควรเลือกใช้ประเภทที่ออกแบบพิเศษเฉพาะในกรณีนั้นๆ

5.หลอดไฟฟ้าฟลูออเรสเซ็นต์
อุณหภูมิที่ใช้ทำงานของหลอดดังกล่าวต่ำกว่าของโคมไฟฟ้าทั่วไปก็จริง แต่เนื่องจากในช่วงสตาร์ทจะต้องใช้ voltage  ที่สูงมาก จำเป็นต้องมีอุปกรณ์เช่น transformer ,reactor ,capacitors และ สวิทซ์ ซึ่งความร้อนที่อุปกณ์ประกอบเหล่านี้ อาจจะสูงขึ้นได้ จึงควรระวังเกี่ยวกับสถานที่ที่ใช้ติดตั้งอุปกรณ์เหล่านี้ โดยเฉพาะ ballast นั้น ไม่ควรติดตั้งบนแผ่นไม้ชนิดความหนาแน่นน้อย เช่น ไม้อัด ไม้ฉำฉา เป็นต้น ความร้อนสูงที่เกิดขึ้นที่ตัว ballast นั้น มีสาเหตุมาจากการลัดวงจรภายในหรือการเสื่อมสภาพของ capacitor อย่างใด อย่างหนึ่ง

6.วิทยุ-โทรทัศน์
สายอากาศ เสาอากาศ ที่ติดตั้งภายนอกอาคาร ควรติดตั้งให้ห่างจากสายไฟฟ้า เพื่อป้องกันการสัมผัสโดยอุบัติเหตุอันอาจเป็นอันตรายได้ เสาหรือส่วนที่ใช้ยึดควรมีสายต่อลงดิน และสายอากาศควรมีที่ยึดเพื่อป้องกันการแกว่งไกว

7.พัดลม
หากเปิดติดกันเป็นเวลานานเกินไป หรือมีวัตถุใดทำให้การหมุนของใบพัดไม่สะดวก หรือตั้งวางในที่ระบายความร้อนไม้ได้ หรือขีดกับวัตถุที่ลุกติดไฟง่าย ก็เป็นสาเหตุให้เกิดเพลิงไหม้

8.เตารีด
ส่วนใหญ่ปัญหามาจากการตั้งไว้ในที่ที่ไม่เหมาะสม ขณะที่ยังมีความร้อนสูง เช่น บนผ้า หรือกระดาษที่ติดไฟไก้

9. เครื่องเป่าผม
หลังจากใช้งานควรทิ้งไว้ให้เย็นตัวลงก่อนที่จะเก็บไว้ในตู้ หรือกล่อง เพราะความร้อนที่ยังเหลืออยู่เพียงพอ ทำให้เกิดไฟไหม้ได้ เช่นกัน

เว็บไซท์จีนได้นำเสนอเรื่องราวของเด็กสามขวบ ซึ่งอาศัยอยู่ในเมืองหวงเจีย จังหวัดซานตง ของประเทศจีน ที่คอยดูแลพ่อซึ่งเป็นอัมพาต เนื่องจากอุบัติเหตุบนท้องนน

เด็ก 3 ขวบคนดังกล่าวมีชื่อว่า ดง ซินยี่ คอยดูแลพ่อด้วยการตักน้ำให้ดื่ม จัดเตรียมอาหารให้ หยิบสิ่งของต่างๆให้

ผู้เป็นพ่อของเด็กน้อยยอดกตัญญู ดง ซินยี่ คือ ดง เจียน ซึ่งหลังจากประสบอุบัติเหตุจนเป็นอัมพาตก็ถูกภรรยาทิ้งไป

เนื่องด้วยหลายท่านไม่มีเวลามากนักในการค้นหาข้อมูลด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อมในการทำงาน มีหลายคนที่เข้าไปที่เว็บบอร์ด แล้วโพสที่กล่องฝากข้อความเพื่อขอแบบฟอร์ม หรือเอกสารต่างๆในการทำงาน ทั้งๆที่เว็บบอร์ดมีระบบค้นหาข้อมูล

ผมเองคาดว่าที่เป็นเช่นนี้ เนื่องจากระบบเว็บบอร์ด ถูกออกแบบมาให้เหมาะสมกับการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นมากกว่า การทำระบบฐานข้อมูลในการแจกไฟล์ต่างๆ

เนื่องจากข้อจำกัดของเว็บบอร์ดที่ยากต่อการค้นข้อมูล

ดังนั้นผมจึงได้ทำ ศูนย์รวบรวมเอกสาร แบบฟอร์ม โปสเตอร์ และสื่อต่างๆ สำหรับเจ้าหน้าที่ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อมในการทำงาน ขึ้นมา

ที่  http://download.thaisafetywork.com

ขณะนี้อยู่ระหว่างการดำเนินการรวบรวมข้อมูล

โดยผมจะรวบรวมข้อมูลด้านความปลอดภัยทั้งภาษาไทย และต่างประเทศ ไว้ที่เว็บไซท์ข้างต้น ซึ่งรูปแบบของเว็บจะง่ายต่อการเข้าถึงข้อมูลมากกว่าในเว็บบอร์ด

หวังว่าคงเป็นประโยชน์กับทุกคน

ในการทำงานในไซท์งานก่อสร้าง เป็นการทำงานร่วมกันของผู้รับเหมา อุปกรณ์เครื่องมือหลายอย่างเป็นประเภทเดียวกัน มีลักษณะเหมือนกัน เช่น นั่งร้านและอุปกรณ์นั่งร้าน ดังนั้นเพื่อเป็นการป้องกันการขโมยอุปกรณ์ เครื่องมือ ทั้งโดยตั้งใจ หรือไม่ตั้งใจ เราควรมีระบบจำแนกอุปกรณ์ของผู้เหมาแต่ละราย

อุปกรณ์ทั้งหมดที่นำเข้ามาในไซท์งาน จะต้ิองผ่านการบันทึกการนำของเข้า และของออก และในการบันทึกการนำของเข้า หากเป็นไปได้ควรระบุถึงหมายเลขกำกับอุปกรณ์นั้นๆด้วย(Serial Number)

หากจะให้ดี การนำของออกควรมีภาพถ่ายบันทึกแนบไว้ด้วย เพื่อที่จะสามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ ในกรณีที่มีผู้รับเหมาบางราย มีของหาย

อุปกรณ์ที่ไม่มีหมายเลขกำกับ จะต้องทำเครื่องหมายสัญลักษณ์เพื่อให้จดจำได้ เช่น อุปกรณ์นั่งร้าน อาจจะให้ใช้การทาสีสัญลักษณ์แต้มเอาไว้ เพื่อจะได้ไม่เกิดปัญหาในภายหลัง

การป้องกันอุปกรณ์ เครื่องมือโดนขโมย ไม่ว่าจะโดยบุคคลภายใน หรือบุคคลภายนอก  จะต้องมีแบบแผนที่ชัดเจน ลองดูรายการตรวจสอบต่อไปนี้ และใช้รายการนี้ในการเดินตรวจสอบไซท์งาน โดยเฉพาะช่วงเวลาที่ไม่มีการทำงาน เวลาพักเที่ยง เวลาเลิกงาน หรือเวลาเช้าก่อนเริ่มงาน

รายการสำหรับตรวจสอบการป้องกันขโมย

1. ล็อก หรือ ทำให้เคลื่อนย้ายอุปกรณ์ไม่ได้ ในช่วงเวลาที่ไม่มีการทำงาน  เช่น ล็อกล้อรถเข็นที่จะใช้สำหรับขนย้ายอุปกรณ์  ล็อกฝาน้ำมันเชื้อเพลิง เป้นต้น

2. ล็อกและติดระบบสัญญาณเตือนหากมีผู้บุกรุก สำหรับอุปกรณ์ที่มีราคาแพง และมีความสำคัญอย่างมาก

3. ทำเครื่องหมายที่อุปกรณ์เครื่องมือแบบดับเบิ้ล  เครื่องหมายแรกให้เห็นเด่นชัด อีกเครื่องหมายให้ซ่อนไว้ ยกตัวอย่างเช่น นำรหัสผู้รับเหมาสี่ตัวสุดท้าย  มาสลักติดไว้ที่อุปกรณ์ หรือเครื่องมือ

ข้อควรคิดพิจารณาเมื่อต้องอยู่หอพัก มาเช่าห้องพัก มีดังนี้

1.ควรตรวจสอบว่า หอพักนั้นๆมีระบบการป้องกันภัยหรือไม่ อย่างไร เช่น มี รปภ. หรือไม่ มีกล้องวงจรปิดหรือไม่ มีระบบคีย์การ์ดสำหรับผู้เช่าห้องหรือไม่

2. ถ้าเป็นไปได้ การเลือกห้องเช่า ควรเลือกห้องที่ประตูหน้าห้องมีกล้องตาแมวติดไว้ เพราะจะทำให้เราส่องดูผู้ที่มาหาได้ว่าเป็นใคร เราควรเปิดประตูรับหรือไม่ และประตูหลังมีลูกบิด กลอนล็อกประตูแข็งแรงมั่นคงหรือไม่ ถ้าให้ดีต้องมีกลอนประตูด้วย

3. ควรตรวจสอบว่า ระเบียงด้านหลังห้องพักติดกับห้องข้างเคียงมากเกินไปหรือไม่ ควรเลือกห้องที่อยู่ห่างกันและดูแล้วว่าไม่สามารถปืนข้ามไปมาหากันได้ จึงจะถือว่าเป็นห้องที่ปลอดภัย

4. เมื่อเลือกห้องที่จะเช่าพักได้แล้ว ต้องหมั่นเป็นคนช่างสังเกตุถึงพฤติกรรมของบุคคลที่ร่วมหอพักด้วยว่ามีอะไรผิดปกติหรือไม่

5. เมื่ออยู่ในห้องให้ระวังการตกเป็นเป้าสายตาของมิจฉาชีพ ดังนั้นจึงควรหาผ้าม่านมาปิดหน้าต่างหรือกระจกประตูห้องด้านหลัง อย่าให้บุคคลภายนอก มองเห็นภายในห้องเด็ดขาด

6. ถ้าเป็นไปได้ควรเลือกหอพักที่เจ้าของติดตั้งกล้องวงจรปิดตรงบริเวณาทงเดินในหอพัก ตลอดจนทางเข้า-ออก หรือทางขึ้น-ลง ซึ่งหอพักลักษณะนี้แสดงว่าเจ้าของหอพักคำนึงถึงความปลอดภัยของผู้เช่ามากที่สุด

การป้องกันขโมยอย่างมีประสิทธิภาพจะไม่เกิดขึ้นหากไม่ได้รับความร่วมมือจากทุกฝ่ายในไซท์งาน หากผู้รับเหมาทั้งหมดไม่เห็นถึงความสำคัญในการป้องกันขโมยก็ยากที่จะประสบความสำเร็จ ภายในโครงการจะต้องมีนโยบายและมาตรการที่ชัดเจนในการป้องกันและลงโทษหัวขโมย จากนั้นจะต้องสื่อสารให้ชัดเจนเพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานทุกคนทุกระดับในโครงการรับทราบ (รวมถึงผู้รับเหมารายย่อยด้วย) หัวหน้างานและผู้ปฏิบัติงานทุกคนควรถูกนำมามีส่วนร่วมในการป้องกันขโมย

ควรมีการเสนอเงินพิเศษให้กับหัวหน้างาน และผู้ปฏิบัติงาน ที่มีส่วนร่วมในการป้องกันการลักขโมย โดยอาจจะให้ช่วยรายงานเหตุการณ์และบุคคลที่น่าสงสัย เสนอรางวัลให้ชุมชนหรือคนงานที่มีข้อมูลเกี่ยวกับการขโมย และปรับปรุงมาตรการด้านการป้องกันขโมยอยู่สม่ำเสมอโดยออกนโยบายแล้วแจ้งให้คนงานรับทราบทั้งทางวาจาและลายลักษณ์อักษร

พัฒนาระบบตรวจสอบในการยืนยันตัวบุคคลที่จะเข้าหรือออกในไซท์งาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้นำของออกจากไซท์งาน ไม่ว่าจะเป็นวัสดุ อุปกรณ์ต่างๆ จะต้องตรวจสอบ คือ ตรวจบัตรพนักงานผู้รับเหมา ตรวจสอบใบขับขี่ และตรวจสอบใบนำของออกที่อนุมัติโดยผู้มีอำนาจในโครงการ

ตรวจสอบและวิเคราะห์วัสดุอุปกรณ์ที่โดนขโมยไปว่ามีอะไรบ้าง ขณะที่โดนขโมยเก็บของเหล่านั้นไว้ที่ไหน และขโมยลงมือช่วงเวลาใด  เพื่อนำมาหามาตรการป้องกัน

สุดท้ายอยากให้ระวังคนในไว้ด้วย เช่น รปภ. รู้เห็นเป็นใจกับขโมย เป็นต้น

บทความในเรื่องนี้ยังไม่จบนะครับ ยังมีตอนต่อไป

ในไซท์งานก่อสร้างมักมีการขโมยของเกิดขึ้นอยู่เสมอ ซึ่งเป็นการสร้างความสูญเสียให้เกิดขึ้น บางบริษัทอาจทำประกันเอาไว้ ในกรณีที่สินค้าถูกขโมย ก็อาจได้รับเงินชดเชยไปบ้าง แต่โดยส่วนมากจะไม่ได้ทำไว้ วันนี้ผมขอเขียนถึงเรื่องราวการป้องกันขโมยในไซท์งาน ซึ่งคงไม่ได้เขียนทีเดียวจบ จะแบ่งเป็นตอนๆ ครับ

ลักษณะโดยทั่วไปของการขโมย
โดยทั่วไปแล้ว ธรรมชาติของขโมย คือ คนขี้เกียจที่มองหาวิธีง่ายๆที่จะทำเงิน และวิธีที่ว่านั่นคือการขโมยอุปกรณ์ หัวขโมยโดยส่วนมากจะมองหาเป้าหมายที่ง่ายๆแล้วทำการขโมย

หัวขโมยจะทำการตรวจสอบก่อนลงมือ โดยจะทำการสังเกตุการณ์สถานที่ที่จะขโมยของบ่อยครั้ง ในเวลาที่แตกต่างกัน เพื่อตรวจสอบหาช่องโหว่ของมาตรการรักษาความปลอดภัย ประเมินช่วงเวลาที่เหมาะสมในการลงมือ

ขโมยโดยส่วนมากจะลงมือตั้งแต่ช่วงเย็นเป็นต้นไป ซึ่งก็คือช่วงเวลาที่การทำงานในโครงการมีน้อย หรือไม่มีเลย

สำหรับขโมยที่เป็นบุคคลภายนอก โดยส่วนมากจะไม่ขโมย หากไม่สามารถที่จะเข้าไปในไซท์งานแล้วนำของออกมาได้ภายใน 10 นาที  แต่ขโมยที่เป็นบุคคลภายในจะมีเวลามากกว่านั้น

วันนี้มีโปสเตอร์ความปลอดภัยมาฝากทุกท่าน ในภาพเป็นการรณรงค์ให้รักษาความสะอาดของสถานที่ทำงาน เพื่อความปลอดภัย

การรักษาความสะอาด ความเป็นระเบียบเรียบร้อยในการวางวัสดุสิ่งของต่างๆในที่ทำงาน ถือเป็นพื้นฐานของความปลอดภัย ผมเองเคยทำงานในโครงการแห่งหนึ่ง ซึ่งต้องสูญเสียสถิติในการไม่เกิดอุบัติเหตุ ทั้งๆที่ใกล้จะครบ 1 ล้านชั่วโมงในการทำงานโดยปราศจากอุบัติเหตุ เพียงเพราะว่าเกิดการเดินสะดุดหกล้ม ทำให้ผู้ประสบอุบัติเหตุแขนหัก

ในไซท์งานก่อสร้างมักจะกำหนดให้หลังเลิกงานทุกวัน จะต้องทำความสะอาดพื้นที่ทำงานเสียก่อน และจัดให้มีวันทำความสะอาดใหญ่ (Big Cleaning Day) 1 วัน ภายในสัปดาห์ ในวันนี้อาจจะใช้เวลา 1 ชม. ที่ทุกคน ตั้งแต่ผู้บริหาร จนกระทั่งพนักงานระดับปฏิบัติการ จะต้องหยุดการทำงาน แล้วมาช่วยกันเก็บขยะ จัดสภาพพื้นที่ทำงานให้เป็นระเบียบเรียบร้อย

อุปกรณ์หนุนล้อรถ หรือที่มีชื่อเรียกในภาษาอังกฤษว่า chock blocks เป็นอีกหนึ่งในอุปกรณ์ที่ช่วยป้องกันอันตรายจากเหตุการณ์ไม่คาดฝันได้ในกรณีที่รถไหล

คงจะไม่ดีแน่นอน ถ้้าขณะที่คุณกำลังจะมุดเข้าไปซ่อมรถใต้ท้องรถ แล้วรถไหล ดังนั้นเพื่อเป็นการป้องกันอุบัติเหตุจากรถไหล จึงควรที่จะทำการหนุนล้อรถก่อนทุกครั้ง เมื่อเห็นว่าการไหลของรถจะก่อให้เกิดอุบัติเหตุ

อุบัติเหตุจากรถไหล ซึ่งมีความรุนแรงถึงกับทำให้เสียชีวิต มีอยู่บ่อยๆ บางคนมุดเข้าไปใต้ท้องรถโดยไม่หนุนล้อและไม่ดับเครื่อง ซึ่งเป็นการกระทำที่เสี่ยงอันตรายอย่างมาก

ในไซท์งานก่อสร้างหากต้องมีการโหลดของหนัก ลงจากรถบรรทุก รถเทรลเลอร์ ก็ต้องทำการหนุนล้อก่อนด้วยนะครับ ดังภาพข้างล่าง เสียเวลาสักนิดแล้วปลอดภัย ดีกว่าประมาทแล้วเสียใจไปจนตายนะครับ