การจัดทำโปรแกรมการประเมินการสัมผัส (Exposure Assessment Program)
การดำเนินงานด้านสุขศาสตร์อุตสาหกรรม อันประกอบไปด้วย ตระหนัก ประเมิน และควบคุมอันตรายจากสภาพแวดล้อมในการทำงาน เพื่อให้มั่นใจว่าคนทำงานทั้งหมดได้รับความปลอดภัยในการทำงานและอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดีตลอดช่วงเวลาการทำงาน
การประเมินการสัมผัส เป็นขั้นตอนการดำเนินการที่สำคัญในการบ่งชี้ ถึงระดับ/ปริมาณของการได้รับหรือการสัมผัสสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นในสิ่งแวดล้อมการทำงานของคนทำงาน คุณลักษณะของการก่อให้เกิดอันตราย ระดับความเป็นพิษ หรือก่อให้เกิดอันตราย เป็นต้น
วัตถุประสงค์ของการประเมินการสัมผัส คือ
1. จำแนกการสัมผัสสารเคมี ทางกายภาพ และทางชีวภาพที่อาจทำให้เกิดอันตราย จำแนกคนทำงานที่สัมผัส รวมถึงสารที่ยังไม่มีการกำหนดเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยฯ
2. ประเมินระดับการรับสัมผัสของคนทำงานและการรับสัมผัสที่เปลี่ยนแปลงไปในแต่ละช่วง
3. ประเมินปัจจัยเสี่ยงที่คนทำงานอาจได้รับอันตรายต่อสุขภาพจากการรับสัมผัสในระดับที่เกินเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยที่กำหนดไว้
4. จัดลำดับความสำคัญและควบคุมการสัมผัสที่ยอมรับไม่ได้
5. จำแนกการรับสัมผัสที่มีความจำเป็นต้องหาข้อมูลเพิ่มเติม
6. บันทึกการสัมผัส การควบคุมและสื่อสารให้คนงานและผู้ที่เกี่ยวข้องในการปกป้องสุขภาพของคนทำงานให้รับทราบ
7. เก็บรวบรวม บันทึกประวัติการรับสัมผัสของคนทำงานทุกคน เพื่อนมผลไปใช้ในการจัดการทางด้านสุขภาพของคนทำงาน
8. จัดบุคลากร งบประมาณ ระยะเวลา เพื่อให้สามารถดำเนินการในขั้นตอนต่างๆที่กล่าวมมา อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
การจัดทำโปรแกรมการประเมินการสัมผัส จึงเป็นวิธีการดำเนินงานหนึ่งของนักสุขศาสตร์อุตสาหกรรม แสดงถึงการที่องค์กร มีการจัดการเรื่องการประเมินการสัมผัสสิ่งคุกคามต่อสุขภาพอนามัยของผู้ปฏิบัติงานอย่างเป็นระบบ และถ้าได้นำผลการประเมินการสัมผัสไปสู่การบริหารจัดการในส่วนของการควบคุมแล้ว สิ่งคุกคามที่เกิดขึ้นจากสภาพแวดล้อมในการทำงาน ย่อมไม่สามารถทำอันตรายสุขภาพของผู้ปฏิบัติงานในสถานประกอบกิจการได้
องค์ประกอบของโปรแกรมประเมินการสัมผัส ประกอบด้วย
1. การกำหนดวัตถุประสงค์ของโปรแกรมการประเมินการสัมผัสสิ่งคุกคามสุขภาพอนามัย
2. บทบาทและความรับผิดชอบของเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงานและฝ่านสนับสนุนอื่นๆ
3. วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ เพื่อจัดทำลักษณะพื้นฐานของสถานที่ทำงาน คนงาน และปัจจัยสิ่งแวดล้อม
4. การกำหนดกลุ่มคนงานที่มีลักษณะการทำงานคล้ายคลึงกัน (Simalar Exposure Group : SEG) และลักษณะการสัมผัสสิ่งคุกคามสุขภาพอนามัยของแต่ละกลุ่ม
5. เกณฑ์การตัดสินการได้รับสัมผัสของแต่ละสิ่งคุกคามสุขภาพอนามัยของ SEG ว่าอยู่ในระดับที่ยอมรับได้ ยอมรับไม่ได้ หรือไม่แน่นอน
6. ระบบการจัดลำดับความสำคัญ และการรวบรวมข้อมูลที่จำเป็นสำหรับลักษณะการสัมผัสที่ยอมรับไม่ได้ เพื่อจะได้ข้อมูลทางด้านการประเมินการสัมผัสหรือผลต่อสุขภาพที่มีความมั่นใจในการตัดสินใจ
7. ระดับการสัมผัสที่ปลอดภัยและเกณฑ์ในการประเมินการสัมผัส ถ้าระดับการสัมผัสมากกว่า 10% ของเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยที่ได้มีการกำหนดไว้ ควรจัดทำข้อมูล Baseline Monitoring
8. จัดทำระบบที่แน่ใจว่าการสัมผัสที่ยอมรับไม่ได้ จะได้รับการจัดลำดับความสำคัญและทำการควบคุม
9. จัดทำระบบการสื่อสาร ระบบเอกสาร การประเมินการสัมผัสและข้อแนะนำในการควบคุมสิ่งคุกคามสุขภาพอนามัย
10. จัดทำเกณฑ์การประเมินการสัมผัสเป็นระยะโปรแกรมการประเมินเป็นประจำเพื่อให้แน่ใจว่าการสัมผัสที่ยอมรับได้ ยังยอมรับได้อยู่


