ตัวเหตุของโรคหรือสิ่งที่ทำให้เกิดโรค (องค์ประกอบที่ทำให้เกิดโรคจากการทำงาน)
หมายถึง ต้นตอหรือสาเหตุที่สำคัญของการเกิดโรค ตัวเหตุของโรคจากการทำงานที่เห็นเด่นชัดพอจะแบ่งออกได้เป็นกลุ่มใหญ่ ๆ คือ ตัวเหตุทางเคมี ตัวเหตุทางกายภาพและตัวเหตุทางชีวภาพ
1) ตัวเหตุทางเคมี
ที่จะเข้าสู่ร่างกายคนที่ทำงานเกี่ยวข้องนั้นอาจจะอยู่ในรูปของก๊าซ ไอสาร ละออง ฝุ่น ฟูม หรือสารละลาย ตัวอย่างตัวเหตุทางเคมี เช่น ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ ตะกั่ว แมงกานีส ปรอท เบนซิน คาร์บอนเตตระคลอไรด์ แอสเบสตอส ฝุ่นฝ้าย ฯลฯ ตัวเหตุทางเคมีเหล่านี้อาจเข้าสู่ร่างกายโดย การสูดหายใจ การกิน หรือการดูดซึมผ่านทางผิวหนังของคนงาน ปริมาณของตัวเหตุทางเคมีนับว่ามีบทบาทอย่างมากในการที่จะส่งผลให้เกิดโรคจากการทำงานช้าหรือเร็ว ถ้าหากคนงานได้รับปริมาณของตัวเหตุทางเคมีนับว่ามีบทบาทอย่างมากในการที่จะส่งผลให้เกิดโรคจากการทำงานช้าหรือเร็ว ถ้าหากคนงานได้รับปริมาณสูงมาก การเกิดโรคอาจจะเห็นได้ชัดในระยะเวลาอันสั้น แต่ถ้าได้รับตัวเหตุนั้นในปริมาณไม่มากนัก การเกิดโรคก็จะใช้ระยะเวลานาน ดังนั้นจึงมีความจำเป็นที่ต้องมีเกณฑ์ที่จะตัดสินว่าปริมาณของตัวเหตุทางเคมีขนาดไหนจึงอาจจะทำให้เกิดโรคขึ้น ในปัจจุบันได้มีการกำหนดเกณฑ์ตัวเหตุทางเคมีขึ้นเป็นเกณฑ์ที่กำหนดปริมาณตัวเหตุทางเคมีในอากาศเท่านั้น ซึ่งเรียกกันว่า ค่าขอบเขตการทนได้ (Threshold Limit Values หรือเรียกโดยย่อว่า TLV) ซึ่งได้มีหลายประเทศในโลกรวมทั้งประเทศไทยได้พิจารณานำมาเป็นแม่บทในการกำหนดมาตรฐานสารเคมีในอากาศของสถานประกอบการ
ค่าขอบเขตการทนได้ของตัวเหตุทางเคมีในอากาศนี้จะหมายถึง ปริมาณของตัวเหตุทางเคมีในอากาศที่คนงานได้รับวันละแปดชั่วโมงหรือสัปดาห์ละ 40 ชั่วโมง ตลอดชีวิตการทำงานแล้วจะไม่มีผลร้ายหรือเกิดโรคขึ้น
2) ตัวเหตุทางกายภาพ
เช่น รังสีชนิดแตกตัว เสียงดัง ความร้อน ความสั่นสะเทือน ฯลฯ เช่นเดียวกับตัวเหตุทางเคมี ตัวเหตุทางกายภาพนี้ก็จำเป็นจะต้องมีเกณฑ์เพื่อพิจารณาถึงระดับของการเสี่ยงอันตรายของคนงานที่ทำงานเกี่ยวข้อง สัมผัสหรือคลุกคลี A.C.G.I.H. (American Conference of Govermental Industrial Hygienists) (สมาคมข้าราชการที่เป็นนักสุขศาสตร์อุตสาหกรรมของสหรัฐอเมริกา) ก็ได้มีการกำหนดค่าขอบเขตการทนได้ ของตัวเหตุทางกายภาพบางตัวขึ้น เช่น ความร้อน รังสีชนิดแตกตัว แสงเลเซอร์ คลื่นไม่โครเวฟ เสียงดัง และรังสีเหนือม่วง เป็นต้น
3) ตัวเหตุทางชีวภาพ
เช่น ไวรัส แบคทีเรีย เชื้อรา ริคเคทเซีย พยาธิ นอกจากนี้ยังอาจรวมฝุ่นเส้นใบพืชไว้ด้วย ฯลฯ
4) ตัวเหตุทางจิตวิทยาสังคม
เชื่อว่าตัวเหตุของจิตวิทยาสังคมต่าง ๆ อาจมีส่วนทำให้เกิดหรือส่งเสริมให้เกิดพยาธิสภาพหรือความเจ็บป่วยได้ แต่ส่วนใหญ่แล้วมีหลักฐานสนับสนุนไม่เพียงพอและไม่ชัดเจน
