รูปแบบการจัดกิจกรรมส่งเสริมความปลอดภัย
อุบัติเหตุหรืออันตรายในการทำงานเป็นสิ่งที่ทุกฝ่ายไม่ปรารถนาจะให้เกิดขึ้น แต่อุบัติเหตุและอันตรายก็ยังบังเกิดขึ้นเสมอกับผู้ปฏิบัติงาน โดยเฉพาะเกิดกับพนักงานหรือลูกจ้างระดับต่ำ เพราะเขาเหล่านั้นจะเป็นระดับปฏิบัติการ ซึ่งสัมผัสหรือใกล้ชิดกับแหล่งกำเนิดของอุบัติเหตุและอันตรายตลอดเวลานั่นเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่ปฏิบัติงานด้วยความประมาท โอกาสที่จะได้รับอันตรายในขณะทำงานก็ยิ่งจะมีมากขึ้น
ในปัจจุบันได้มีการพยายามนำกิจกรรมต่าง ๆ มาประยุกต์เข้ากับการทำงาน เพื่อลดอุบัติเหตุและอันตรายในการทำงาน ลดการสูญเสีย ซึ่งเป้าประสงค์สุดท้านก็คือ เพิ่มผลกำไรนั่นเอง เพื่อวัตถุประสงค์ดังกล่าวนี้ ได้มีการนำกิจกรรมด้านอื่นๆ มาประยุกต์เข้ากับงานความปลอดภัยในลักษณะงานต่าง ๆ กัน ปรากฎว่าได้ผลเป็นที่น่าพอใจ กิจกรรมส่งเสริมความปลอดภัยนั้นอาจมีหลายกิจกรรม ทั้งที่เป็นกิจกรรมที่ให้พนักงานปฏิบัติและกิจกรรมจูงใจ ซึ่งหัวหน้างานจะต้องกระตุ้นและสนับสนุนให้ผู้ใต้บังคับบัญชาได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมส่งเสิรมความปลอดภัยแต่ละกิจกรรมด้วย กิจกรรมส่งเสริมความปลอดภัยโดยทั่วไปมีดังนี้
1 การจัดนิทรรศการ
การจัดนิทรรศการเป็นเครื่องมืออย่างหนึ่งของการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ สร้างสรรค์ความรู้ ความเข้าใจ แก่ผู้ชม ซึ่งได้รับความนิยมมากในการจัดกิจกรรมความปลอดภัยในการทำงาน แต่ความสำเร็จของการจัดกิจกรรมประเภทนี้ขึ้นอยู่กับวิธีการเสนอ ซึ่งสามารถเลือกได้หลายวิธีตามแต่ความพร้อมของสถานประกอบการแต่ละแห่ง อาทิเช่น
1.1 รูปแบบของการจัดนิทรรศการที่ประกอบด้วยเรื่องราวและแผ่นภาพต่าง ๆ
1.2 การนำชมนิทรรศการโดยมีวิทยากรนำกลุ่ม เพื่อชี้แจงลำดับเรื่องราวพร้อมกับชี้ภาพประกอบของนิทรรศการด้วย
1.3 การแสดงเรื่องราวต่าง ๆ ด้วยการฉายภาพสไลด์ธรรมดา หรือสไลด์มัลติวิชั่น
1.4 นิทรรศการที่นำเรื่องราวที่เกิดขึ้นจริงมาเสนอ
2 การบรรยายพิเศษ
การบรรยายพิเศษ คือการเชิญวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิด้านความปลอดภัยในการทำงานมาบรรยายหัวข้อเรื่องหนึ่งเรื่องใด ที่สถานประกอบการเห็นว่าเป็นประโยชน์ต่อการทำงานหรือมีจุดประสงค์จะให้วิทยากรช่วยแนะนำตักเตือนพนักงานให้ระมัดระวังทำงานด้วยความมีสติไม่ประมาทและปฏิบัติตามกฎของความปลอดภัยซึ่งปกติหัวหน้างานอาจจะได้แนะนำตักเตือนอยู่แล้วแต่พนักงานชินชาและไม่ค่อยให้ความสนใจ การเชิญวิทยากรจากภายนอกมาบรรยายจึงเป็นวิธีการหนึ่งที่ช่วยแก้ไขปัญหาในเรื่องดังกล่าว
3 การสนทนาความปลอดภัย
การสนทนาความปลอดภัยเป็นขั้นตอนหนึ่งของขั้นตอนอีกหลาย ๆ ขั้นตอนของกระบวนการความปลอดภัยที่ทุกบริษัทจะต้องยึดถือและทำกิจกรรมดังกล่าวให้ต่อเนื่อง เพื่อเกิดผลโดยตรงกับพนักงานและโรงงาน การจะดำเนินการให้การสนทนาความปลอดภัยเป็นไปด้วยดีได้นั้น จะต้องอาศัยหัวหน้างานหรือบุคลากรผู้นำที่มีประสบการณ์ มีความรู้ความชำนาญพร้อมมีวิธีการที่ชาญฉลาดเพื่อชักจูงแนะนำให้กับผู้ร่วมประชุมให้เห็นภาพและจุดประสงค์ของการสนทนาได้อย่างชัดเจน ทั้งสามารถนำไปปฏิบัติได้ถูกขั้นตอนของงานในแต่ละวันผู้บริหารของแต่ละบริษัทควรที่จะเห็นความจำเป็น ความสำคัญให้มีการดำเนินกิจกรรมนี้ และควรจะมีการปรับปรุงและแนะนำสำหรับผู้ที่จะทำการกล่าวนำ “การสนทนาความปลอดภัย” ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งหากดำเนินการอย่างเหมาะสมจะทำให้เกิดผลดีและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
4 การประกวดคำขวัญความปลอดภัย
การจัดให้มีการประกวดคำขวัญความปลอดภัย เป็นกิจกรรมหนึ่งที่ช่วยรณรงค์ส่งเสริมความปลอดภัยในสถานประกอบการ เป็นกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้พนักงานได้มีส่วนร่วมในการรณรงค์ เพื่อช่วยเหลือสังคมที่ตนสังกัดอยู่ในการที่จะเตือนใจเพื่อนร่วมงานให้ได้มีความระมัดระวังและมีสติในขณะปฏิบัติงาน ขณะเดียวกันก็เป็นการพัฒนาจิตสำนึกและทัศนคติของตัวพนักงานเองให้ได้คิดใคร่ครวญ และทบทวนถึงวิธีการปฏิบัติงานของตนเองว่าถูกหรือผิดอย่างไร แล้วกลั่นกรองออกมาเป็นข้อความหรือคำขวัญที่เป็นการเตือน การให้ระมัดระวัง ตลอดจนวิธีปฏิบัติตนอย่างปลอดภัย
5 การประกวดภาพโปสเตอร์
วัตถุประสงค์ของการจัดประกวดภาพโปสเตอร์ภายในสถานประกอบการ เพื่อให้พนักงานได้มีส่วนร่วมในการผลิตสื่อประชาสัมพันธ์ในการกระตุ้นจิตสำนึกเรื่องความปลอดภัยในการทำงาน ทำให้พนักงานให้ความสนใจในกิจกรรมด้านความปลอดภัย และมีทัศนคติที่ดีผลจากการประกวดสถานประกอบการสามารถนำมาเผยแพร่เป็นการภายใน และใช้ประโยชน์ในการย้ำเตือนให้พนักงานมีความระมัดระวังในขณะปฏิบัติงาน นอกจากนี้แล้วยังอาจนำไปร่วมการประกวดภาพโปสเตอร์ความปลอดภัย ระดับชาติอีกด้วย
6 การรณรงค์การใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล
สภาพการทำงานของพนักงานในโรงงาน อาจต้องทำงานในสภาพแวดล้อมที่เสี่ยงอันตรายต่อสุขภาพอนามัย วิธีป้องกันอันตรายดังกล่าวที่ดีที่สุดคือ การควบคุมขจัดสาเหตุของปัญหาในจุดที่เกิด เป็นต้น ซึ่งการดำเนินงานแก้ไขหรือควบคุมเป็นวิธีการที่ต้องลงทุนสูง และอาจเป็นอุปสรรคต่อการทำงานของพนักงาน ดังนั้นวิธีการที่จะแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า หรือช่วยบรรเทาปัญหาคือ การให้พนักงานได้ใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล เช่น การสวมหมวกนิรภัย ที่อุดหู หรือที่ครอบหูที่ปิดจมูกกันฝุ่น ป้องกันฟูม เป็นต้น แต่บ่อยครั้งการลงทุนในด้านนี้ของสถานประกอบการเป็นการสูญเปล่า เนื่องจากพนักงานไม่นิยมใช้ และไม่เคยชินกับการใช้ จึงไม่ให้ความร่วมมือทำให้ปัญหานี้ยังคงอยู่
เพื่อให้ปัญหาดังกล่าวได้มีการแก้ไข สถานประกอบการอาจจะใช้วาระของสัปดาห์ความปลอดภัยในการทำงานที่บริษัทจัดขึ้น ดำเนินการรณรงค์ส่งเสริมให้พนักงานได้ใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคลก็ได้
7 การรณรงค์ความปลอดภัยด้วยโปสเตอร์และสัญลักษณ์ความปลอดภัย
โปสเตอร์และสัญลักษณ์ความปลอดภัยเป็นอุปกรณ์อย่างหนึ่งในการเตือนจิตสำนึกของพนักงานให้ตระหนักถึงความสำคัญของความปลอดภัยในการทำงานบางครั้งพนักงาน อาจจะหลงลืมไปว่าสิ่งที่กระทำอยู่นั้นมีอันตรายแอบแฝงอยู่ หรือแม้จะรู้อยู่แก่ใจแต่ไม่สนใจ และคิดว่าคงไม่มีอันตรายเกิดขึ้น ดังนั้น การติดแผ่นภาพโปสเตอร์พร้อมคำขวัญ เพื่อเตือนสติและรูปภาพลักษณะที่กำหนดให้กระทำ เตือนหรือละเว้นการกระทำใด ๆ ก็ตามจะช่วยกระตุ้นเตือนให้สมองสั่งการได้ถูกต้อง และไม่กระทำการใด ๆ ที่จะเป็นสาเหตุของการประสบอันตราย
8 การประกวดรายงานสภาพงานที่ไม่ปลอดภัย
ในการดำเนินงานเพื่อลดการประสบอันตรายเนื่องจากการทำงาน การลดอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นสามารถลดโดยการสำรวจสภาพการทำงานที่ไม่ปลอดภัยได้ถึง 98% ซึ่งมีผลต่อประสิทธิภาพการผลิต ลดการสูญเสียต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น อันได้แก่ ค่ารักษาพยาบาล ค่าทดแทน การสูญเสียเวลา สูญเสียกำลังการผลิต สูญเสียเครื่องจักร วัสดุอุปกรณ์ ตลอดจนมีผลต่อขวัญและกำลังใจของพนักงาน อื่น ๆ
9 การกระจายเสียงบทความ
สถานประกอบการบางแห่งอาจมีศักยภาพในการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ในโรงงานด้วยการกระจายเสียงตามสาย ในช่วงเวลาพักรับประทานอาหารกลางวัน เป็นช่วงที่พนักงานมีเวลาว่างพักผ่อนขณะรับประทานอาหาร ช่วงก่อนเข้าทำงานช่วงบ่าย เวลาในช่วงนี้จึงมีประโยชน์ที่จะใช้ในการเผยแพร่ความรู้ด้านความปลอดภัย
10 การเผยแพร่บทความในวารสาร
มีสถานประกอบการที่จัดทำวารสารประชาสัมพันธ์แจกจ่ายแก่พนักงานเป็นรายปักษ์หรือรายเดือน อาจจะนำบทความปลอดภัยในการทำงานที่มีการเผยแพร่ในวารสารต่าง ๆ นำไปเผยแพร่ให้พนักงานของตนเพื่อทราบต่อไป
11 การประกวดความสะอาด
ข้อพิจารณาในการตัดสินจะต้องตั้งเป้าหมาย และมาตรฐานความสะอาดให้ชัดเจนและจำเป็นต้องพิจารณาลักษณะของประเภทงานด้วย เพราะงานบางประเภทอาจก่อให้เกิดเศษวัสดุของเสียมลภาวะอยู่ตลอดเวลาในขณะที่งานบางประเภทจำเป็นต้องอยู่ในห้องปรับอากาศและมีเศษวัสดุของเสียหรือมลภาวะเกิดขึ้นน้อยมาก การให้คะแนนจึงต้องแตกต่างกันตามสภาพดังกล่าว อย่างไรก็ตามจะต้องไม่ให้การทำงานสะอาดยุติลงพร้อมกับการประกาศผลการประกวดความสะอาด ซึ่งทำให้การประกวดไม่เกิดผลดีแต่อย่างใด แก่การรณรงค์รักษาความสะอาดการประกวดความสะอาด อาจต้องใช้การเก็บคะแนนสะสมประจำสัปดาห์ ประจำเดือน และเมื่อครบปีประกาศผลมอบรางวัล
12 การรณรงค์กิจกรรม 5 ส
กิจกรรม 5 ส เป็นพื้นฐานการบริหารโรงงาน โดยการจัดให้เป็นระเบียบและทำความสะอาดเกี่ยวกับสิ่งของเครื่องจักรอุปกรณ์ และบริเวณโดยรอบ ผลของการจัดกิจกรรม ดังกล่าวทำให้สินค้าที่คุณภาพ และขจัดความสูญเปล่า อีกทั้งทำให้เกิดความปลอดภัยในการทำงานมากยิ่งขึ้น เพราะเมื่อใดที่โรงงานมีความเป็นระเบียบของสิ่งต่าง ๆ และไม่มีขยะคราบน้ำมันที่พื้น หรือสิ่งของที่ทิ้งระเกะระกะแล้ว จะไม่เป็นสาเหตุของการสะดุด ลื่นล้ม หล่นทับ อีกทั้งสุขภาพอนามัยและสภาวะจิตใจย่อมดีด้วยการจัดทำกิจกรรม 5 ส นั้น พนักงานทุกคนต้องรับทราบหลักการและแนวทางปฏิบัติร่วมกันเพราะจะต้องปฏิบัติงานไปพร้อมกับดูแลความเป็นระเบียบและความสะอาดด้วย จึงต้องมีการฝึกอบรมเสียก่อนแล้ว จึงลงปฏิบัติงาน
13 การรณรงค์ลดอุบัติเหตุเป็นศูนย์ (KYT)
KYT เป็นเทคนิคในการป้องกันการเกิดอุบัติเหตุ โดยการฝึกให้พนักงานสามารถหยั่งรู้อันตรายที่จะเกิด และทุกครั้งที่จะปฏิบัติงานจะมีการย้ำเตือนตนเองเสมอ เพื่อให้มีสติรู้กำลังทำอะไรอยู่ด้วยเทคนิคของ KYT จะทำให้สามารถรู้ล่วงหน้า หรือคาดหมายล่วงหน้าว่าจะเกิดอันตรายขึ้นอย่างไร ทำให้มีการป้องกันแก้ไขไว้ก่อน อุบัติเหตุจึงไม่เกิด ผลคือการลดอุบัติเหตุเป็นศูนย์
14 การตอบปัญหาชิงรางวัล
สถานประกอบการอาจจะจัดให้มีการตอบปัญหาชิงรางวัลในช่วงสัปดาห์ความปลอดภัยของบริษัทได้
15 การทำแผ่นป้ายแสดงสถิติอุบัติเหตุหรือป้ายประกาศ
การจัดทำแผ่นป้ายแสดงสถิติอุบัติเหตุภายในสถานประกอบการ โดยมีขนาดใหญ่และติดตั้งในจุดที่พนักงานทุกคนเห็นได้ชัดเจน เช่น บริเวณด้านหน้าของโรงงาน เป็นต้น มีผลทางด้านจิตวิทยาและความร่วมมือของพนักงานที่ทุกคนจะมีส่วนช่วยกันไม่ให้ตัวเลขสถิตินี้เพิ่มขึ้น และรู้ว่าเป้าหมายของสถานประกอบการต้องการให้ชั่วโมงการทำงานที่ปราศจากอุบัติเหตุนั้นเป็นจำนวนเท่าใด
ป้ายประกาศกิจกรรม เรื่องราวบทความเกี่ยวกับความปลอดภัย อาจติดตั้งหน้าโรงงานทุกหลัง หรือเฉพาะบริเวณที่ติดประกาศรวมของสถานประกอบการ หรือบริเวณที่พนักงานชุมนุมกันมาก
16 การแต่งตั้งคณะกรรมการความปลอดภัย
คณะกรรมการความปลอดภัยในการทำงานเป็นผู้ที่มีบทบาทความสำคัญในการช่วยลดอุบัติเหตุในการทำงาน เนื่องจากมีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงในการวางแผนงาน วิธีการดำเนินการตรวจตราดูแลและให้คำแนะนำ การประเมินผล การรายงาน การสอบสวนวิเคราะห์สาเหตุของการประสบอันตราย และการเสนอแนะต่อฝ่ายบริหารในการเป็นผู้ที่จะประสานงานระหว่างฝ่ายบริหารกับฝ่ายปฏิบัติการ เพื่อให้เกิดความร่วมมือในการดำเนินงานให้เกิดความปลอดภัยขึ้น
17 การจัดฉายวีดีโอความปลอดภัย
การจัดฉายวีดีโอเกี่ยวกับความปลอดภัยในการทำงานให้พนักงานชมช่วงพักเที่ยงของทุกวัน โดยการยืมวีดีโอจากหน่วยราชการ สถานบันการศึกษา สถานทูต หรือสมาคมต่าง ๆ เพื่อให้ความรู้สร้างความเข้าใจแก่พนักงาน วิธีจูงใจให้พนักงานสนใจ อาจผสมผสานไปกับการตอบปัญหาชิงรางวัล โดยให้พนักงานหาคำตอบจากการชมวีดีโอ และส่งคำตอบมาร่วมชิงรางวัล
18 การทัศนศึกษาในสถานประกอบการอื่น
การนำพนักงานไปทัศนศึกษาโรงงานอื่น จะเป็นประโยชน์แก่ตัวพนักงานได้รู้ได้เห็นสิ่งแปลก ๆ ใหม่ ๆ และสามารถนำสิ่งที่เห็นมาพัฒนาหน่วยงานตนเองได้ แต่ก่อนที่จะทัศนศึกษาไปควรจะประชุมทำความเข้าใจถึงวัตถุประสงค์ของการทัศนศึกษาเสียก่อน พร้อมทั้งแนะนำวิธีการทัศนศึกษาที่จะได้รับประโยชน์ เช่น อย่าสักแต่เดินไป ควรจะสังเกตสิ่งต่าง ๆ และหากมีโอกาสได้สอบถามปัญหา ควรตั้งคำถามอย่างไรและรู้จักปฏิบัติตนให้ถูกต้องไม่รุ่มร่าม หรือไปรบกวนการทำงานของพนักงานจะทำให้เสียชื่องเสียงของหน่วยงานของเรา และอาจไม่ได้รับความร่วมมือให้เข้าชมโรงงานนั้นต่อไป
19 กิจกรรมอื่น ๆ
19.1 แรลลี่ความปลอดภัย
19.2 การโต้วาทีหรือการแซววาที
19.3 การฝึกกายบริหาร
