1.  เมื่อพบผู้ป่วยหรือผู้บาดเจ็บ ต้องรีบช่วยเหลือทันที ยกเว้นในกรณีที่มีอุปสรรคต่อการช่วยเหลือ เช่น มีแก๊สพิษ มีวัสดุกีดขวาง เป็นต้น  ให้ย้ายผู้ป่วยออกมาในที่ปลอดภัยเสียก่อนจึงดำเนินการช่วยเหลือ

2.  ช่วยเหลือผู้บาดเจ็บในกรณีที่จะมีอันตรายต่อชีวิตโดยรีบด่วนก่อน

3.  อย่าให้มีคนมุง ทั้งนี้เพื่อให้มีอากาศปลอดโปร่ง มีแสงสว่างเพียงพอ และมีบริเวณกว้างขวางเพียงพอ อีกทั้งสะดวกในการให้การปฐมพยาบาลด้วย

4.  จัดให้ผู้บาดเจ็บอยู่ในท่าที่เหมาะสมในการปฐมพยาบาลและไม่เพิ่มอันตรายแก่ผู้บาดเจ็บด้วย ควรจัดให้อยู่ในท่านอนหงายและทางเดินหายใจโล่ง  พร้อมทั้งสังเกตอาการต่าง ๆ ของผู้บาดเจ็บ และวางแผนการให้การช่วยเหลืออย่างมีสติ  ไม่ตื่นเต้นตกใจ สังเกตสิ่งแวดล้อมว่ามีสิ่งของอันตรายอยู่ใกล้เคียงหรือไม่  ลักษณะของผู้บาดเจ็บนั้นบ่งบอกว่าเป็นการฆ่าตัวตาย(suicide) หรือ ถูกทำร้าย (homicide) หรือ เป็นอุบัติเหตุที่แท้จริง

5.  บันทึกรายละเอียดเกี่ยวกับเหตุการณ์ อาการ ลักษณะของผู้บาดเจ็บเกี่ยวกับการปฐมพยาบาลที่ได้ทำลงไป พร้อมทั้งนำติดตัวไปกับผู้บาดเจ็บเสมอเพื่อประโยชน์ในการรักษาต่อไป

6.  อย่าทำการรักษาด้วยตนเอง  ให้เพียงการปฐมพยาบาลที่จำเป็นอย่างถูกต้อง แล้วนำผู้บาดเจ็บส่งโรงพยาบาลทันที

1. หากผู้ป่วยรู้สึกตัวดี ให้ผู้ป่วยนั่งเอนตัวไปด้านหลัง ควรหนุนศรีษะ เข่า และไหล่ ด้วยหมอนเล็กๆ

2. ปลอบโยนให้ผู้ป่วยผ่อนคลาย

3. ตะโกนขอความช่วยเหลือ และให้ผู้ช่วยเหลืออีกคน โทรศัพท์เรียกรถพยาบาล โดยให้แจ้งว่าผู้ป่วยเป็นโรคหัวใจวาย

4. คลายเสื้อผ้าที่คอ หน้าอก และเอว ออก

5. คลำดูชีพจรและการหายใจ

6. หากผู้ป่วยหมดสติ ให้จัดผู้ป่วยอยู่ในท่าพัก ประเมินการหายใจและคลำชีพจรบ่อยๆึ

7. หากผู้ป่วยหยุดหายใจ ให้ ผายปอดแบบปากต่อปาก

8.  หากหัวใจหยุดทำงานให้ นวดหัวใจ บริเวณทรวงอก

9. เมื่อรถพยาบาลมาถึง รีบนำส่งโรงพยาบาล

สิ่งแปลกปลอม เช่น ฝุ่น ผงดินทราย เศษเหล็ก สะเก็ดปูน เศษไม้เล็กๆ แมลง เป็นต้น เมื่อเข้าตาจะทำให้มีอาการเคืองตา ปวดตา น้ำตาไหล ตาแดง และอาจติดเชื้ออักเสบเป็นหนองได้ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง อาจทำให้กลายเป็นแผลที่กระจกตา หรือเชื้อโรคอาจลุกลามเข้าไปในลูกตา ทำให้ลูกตาอักเสบทั่วไป

การช่วยเหลือ
ล้างตาด้วยวิธีน้ำไหล (flowing water) มีวิธีทำที่ง่ายที่สุด คือ ให้ผู้ป่วยนอนตะแคงหน้าไปทางฝั่งที่ต้องการจะล้างตา (จะล้างตาขวา ก็นอนตะแคงขวา) แล้วค่อยๆเทน้ำสะอาดจากแก้วลงที่หัวตาผู้ป่วยช้าๆ และนุ่มนวล ให้ปากแก้วห่างจากหัวตาประมาณ 1.5 นิ้ว หลังจากล้างตาให้แล้ว ถ้าสิ่งแปลกปลอมยังไม่ออกให้ใช้อีกวิธีหนึ่ง คือ วิธีเขี่ย ซึ่งมีวิธีการดังนี้

ที่หนังตาบน (uper eye lid) ให้จับหนังตาบนด้วยนิ้วหัวแม่มือกับนิ้วชี้ แล้วพับหนังตาขึ้นโดยใช้ไม้พันสำลีกด ก่อนที่จะกดไม้พันสำลีต้องบอกให้ผู้ป่วยมองต่ำ แล้วจึงพลิกหนังตาขึ้น วิธีนี้ทำให้ มองเห็นว่าผิวของเปลือกตาบนและผิวของดวงตามีสิ่งแปลกปลอมติดอยู่หรือไม่ ถ้ามีให้ใช้มุมผ้าเช็ดหน้าผืนเล็กๆและบางๆเขี่ยออก

ที่หนังตาล่าง (lower eye lid) กดหนังตาล่างด้วยนิ้วหัวแม่มือหรือนิ้วชี้แล้วดึงลงข้างล่าง พร้อมบอกให้ผู้ป่วยเหลือบตามองสูง วิธีนี้จะทำให้มองเห็นว่าผิวเปลือกตาล่าง และผิวดวงตามีสิ่งแปลกปลอมติดอยู่หรือไม่ ถ้ามีให้ใช้มุมผ้าเช็ดหน้าผืนเล็กๆและบางๆเขี่ยออก เช่นเดียวกัน

ถ้าปฏิบัติโดยวิธีดังกล่าวแล้ว สิ่งแปลกปลอมยังไม่ออก ควรปิดตาผู้ป่วยทั้งสองข้างอย่างหลวมๆ ด้วยผ้าที่บางและเบา (เพราะตาทั้งสองข้างทำงานไปพร้อมๆกัน จึงต้องปิดสองข้าง) จากนั้นนำส่งโรงพยาบาลเพื่อช่วยเหลือด้วยวิธีที่เหมาะสมต่อไป

และถ้าสิ่งแปลกปลอมมีขนาดใหญ่ปักค้างอยู่ที่ดวงตาหรือที่เนื้อเยื่ออ่อนรอบๆตา ผู้ปฐมพยาบาลไม่ควรพยายามดึงออก แต่ควรปฏิบัติตามที่ได้กล่าวมาแล้ว โดยพยายามให้สิ่งแปลกปลอมอยู่ให้นิ่งที่สุด (ปิดตาเพื่อไม่ให้ผู้บาดเจ็บขยับดวงตา) การบาดเจ็บรุนแรงเช่นนี้ทำให้ตาบอดได้ ดังนั้นการดูแลรักษาทุกขั้นตอนจะต้องทำด้วยความมั่นใจและถูกต้องที่สุด

คนที่ถูกแมงป่องต่อยจะมีอาการ ไม่เหมือนกัน อาการมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับพันธุ์ จำนวนพิษ อายุของแมงป่อง น้ำหนักและการแพ้ของคนที่ถูกแมงป่องต่อย โดยทั่วๆไป คนที่ถูกต่อยจะมีอาการปวดบวมขึ้นมาทันที บางรายที่แพ้มากอาจปวดเป็นชั่วโมงได้ และในรายที่มีอาการรุนแรงจะปวดมาก คันและมีกล้ามเนื้อกระตุก อาเจียน ชัก มีน้ำลายฟูมปาก กระหายน้ำมาก ในรายที่ถึงแก่กรรมเป็นเพราะมีน้ำคั่งในปอดและเป็นอัมพาตที่ระบบหัวใจ

การปฐมพยาบาลเมื่อแมงป่องต่อย
ในรายที่ไม่รุนแรง ล้างบริเวณที่ถูกต่อยด้วยน้ำและสบู่ เช็ดด้วยแอลกอฮอล์ จากนั้นทาด้วยแอนตี้ ฮิสตามีน ครีม (antihistamine cream)

ถ้าถูกแมงป่องพันธุ์ที่มีพิษมากต่อย จะมีอาการรุนแรง ให้ใช้สายรัด รัดเหนือแผลทันที แล้วพ่นบริเวณที่ถูกต่อยด้วย เอธิล คลอไรด์ (ethyl chloride) เพื่อลดอาการปวด คอยสังเกตุอาการ ถ้ามีอาการผิดปกติ หรือ รุนแรงต้องรีบนำส่งโรงพยาบาล